Αστική Αποζημίωση: ‘Ψυχιατρική ιατρική αμέλεια – ευθύνη’

 

* Ας μη φοβόμαστε να μιλήσουμε για «ιατρικά λάθη» .!!!

  • ΄Ψυχιατρικό΄ ιατρικό σφάλμα & ιατρική ευθύνη (παράνομη κατακράτηση ασθενούς).
  • «Ο ψυχίατρος πρέπει να προσφέρει την καλύτερη δυνατή θεραπεία … μέσα στο πλαίσιο του σεβασμού…, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών» Βλ. άρ. 28 § Κ.Ι.Δ.
  • Ιατρικός νόμος & ηθική, οι άλλες τρεις ηθικές αρχές είναι: μη βλάβη, ωφέλεια, και δικαιοσύνη.

 

Η ΄΄κατασκευή *Ψυχασθενών΄΄ από το σύγχρονο «Ψυχιατρικό Ιερατείο».

Το ιατρικό λάθος και η συναφής ευθύνη στον τομέα της ψυχιατρικής διαθέτουν πολλές ιδιαιτερότητες που δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς, όπως δηλαδή, η κρατούσα ψυχιατρική είναι συνυφασμένη με τη στέρηση της ελευθερίας, μέσω της ακούσιας νοσηλείας, η οποία γεννά ποινική ευθύνη, την παραβίαση των διαδικασιών και των προθεσμιών της ακούσιας νοσηλείας για παράνομη κατακράτηση και το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών & συνιστά μια μεγάλη πρόκληση για την εισαγγελική αρχή αλλά και την ψυχιατρική κοινότητα.

Αν και η συζήτηση για την ψυχιατρική ευθύνη έχει ξεκινήσει στις ΗΠΑ ήδη από τη δεκαετία του 1960, ακόμη και σήμερα «η ψυχιατρική έχει καθυστερήσει να φθάσει στον τόπο των ιατρικών σφαλμάτων» και τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια αυξητική τάση, ως προς τις δικαστικές διαδικασίες κατά ψυχιάτρων για ιατρικό σφάλμα.

Με άλλα λόγια, πράξεις που παραμένουν ατιμώρητες όταν τελούνται από αμέλεια, είναι αξιόποινες όταν τελούνται με δόλο π.χ. η παράνομη κατακράτηση (άρ. 325 ΠΚ), η παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας (άρ. 371 ΠΚ) κ.λπ.

«Τι είναι το ψυχιατρικό λάθος;» (“psychiatric malpractice?”).

Σίγουρα μια τέτοια ερωταπάντηση ακούγεται σαρκαστική και μάλλον υπερβολική.

Αιτίες για τη δυσχέρεια στην ανίχνευση της ψυχιατρικής ευθύνης είναι η φύση της ψυχικής νόσου που προκαλεί αδυναμία άσκησης δικαιωμάτων από τον ασθενή, η έλλειψη νομικής υποστήριξης των ασθενών, η αδυναμία του κινήματος των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, η έλλειψη σχετικών ερευνών, η εμπλοκή πολλών διαφορετικών επαγγελματιών στην ψυχιατρική περίθαλψη κ.ά. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι αν ο ψυχικά ασθενής διαμαρτυρηθεί, κινδυνεύει αυτή η διαμαρτυρία του να θεωρηθεί ως σύμπτωμα της νόσου. Συμβάλλουν, πάντως, στην απόκρυψη του ψυχιατρικού σφάλματος τα, ενίοτε ιδιοτελή, συμφέροντα των οικείων του ασθενούς. Γι’ αυτό, το ψυχιατρικό σφάλμα ελάχιστα αναγνωρίζεται, σπάνια καταγράφεται και δύσκολα αποδεικνύεται.

Το ΄ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ΄ στην ψυχιατρική

Στην ψυχιατρική ευθύνη, ισχύουν, κατ’ αρχήν, οι γενικές αρχές για την αναγνώριση ευθύνης, στο αστικό ή το ποινικό δίκαιο, οι οποίες εφαρμόζονται στις άλλες ιατρικές ειδικότητες. Η νομική (αστική/ποινική) ευθύνη θεμελιώνεται στο ιατρικό σφάλμα (medical malpractice, Kunstfehler / Behandlungsfehler), δηλ. σε ορισμένη ιατρική συμπεριφορά η οποία υπολείπεται από την επιβαλλόμενη στη συγκεκριμένη περίπτωση επιμέλεια. Ισχύει λοιπόν και εδώ:

Ο (ψυχ)ίατρος δεν ευθύνεται για το αποτέλεσμα, αλλά για το εγχείρημα, δεν εγγυάται την ορθότητα της διάγνωσης ή την αποτελεσματικότητα της θεραπείας, αλλά μόνο την καταλληλότητα της μεθόδου που εφαρμόζει.

Η ψυχιατρική αποτελεί ειδικότητα της ιατρικής που ασχολείται με τη διάγνωση, θεραπεία και πρόληψη των ψυχικών διαταραχών. Ωστόσο, η ψυχιατρική περίθαλψη χαρακτηρίζεται από πολλές ιδιαιτερότητες που την καθιστούν ξεχωριστή, σε σχέση με τις λοιπές ιατρικές ειδικότητες, ενώ συχνά δίδει την αίσθηση ενός άγνωστου και ταυτόχρονα τρομακτικού πεδίου. Επιπλέον, η ψυχιατρική έχει αμφισβητηθεί συλλήβδην ως επιστήμη, ιδίως από το κίνημα της «αντι-ψυχιατρικής». Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι στις συζητήσεις για την ιατρική ευθύνη, μόνο σ’ αυτήν, αφιερώνονται ξεχωριστές εισηγήσεις, πράγμα που δεν συμβαίνει, ή συμβαίνει σπάνια, με τις άλλες ιατρικές ειδικότητες. Το ψυχιατρικό σφάλμα, ειδικότερα, εμφανίζει πολλές ιδιαιτερότητες, σε σχέση με το κοινό ιατρικό σφάλμα και την αντίστοιχη ιατρική (αστική ή ποινική) ευθύνη. Οι ιδιαιτερότητες της ψυχιατρικής ευθύνης αποδίδεται συχνά στους ακόλουθους λόγους (ενδεικτικά):

Η άσκηση της ψυχιατρικής συνδέεται με ένα μακρύ ιστορικό καταχρήσεων. Καμιά άλλη ιατρική ειδικότητα δεν έχει συνδεθεί τόσο με παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το ναζιστικό πρόγραμμα Aktion T4, η λεγόμενη σοβιετική ψυχιατρική και το ελληνικό «σκάνδαλο της Λέρου» ενέπλεξαν την ψυχιατρική σε μοναδικές φρικαλεότητες: από επιστήμη του ανθρώπου κατάντησε μια μηχανή απανθρωπιάς. Γι’ αυτό, ήδη στο άρ. 28 § 1 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Κ.Ι.Δ., ν. 3418/2005) ρητώς αναφέρεται ότι ο ψυχίατρος παρέχει το θεραπευτικό του έργο «στο πλαίσιο του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών των ανθρώπων που πάσχουν από ψυχικές διαταραχές».

– Η Ψυχιατρική στερείται, εν πολλοίς, (αντικειμενικών) εργαστηριακών ενδείξεων, με αποτέλεσμα οι ψυχικές διαταραχές να χαρακτηρίζονται από σχετικότητα στο χρόνο (π.χ. ομοφυλοφιλία), η άσκηση της ψυχιατρικής να έχει υψηλό δείκτη επιρροής από τις κοινωνικές παραδοχές και, τελικά, οι διαγνώσεις να διαθέτουν σημαντικό βαθμό υποκειμενισμού. Γι’ αυτό, η ψυχιατρική έχει κατηγορηθεί, ή κατηγορείται ακόμα και σήμερα, ως εργαλείο κοινωνικού ελέγχου. Συνεπώς, στην ψυχιατρική, τόσο η διάγνωση, όσο και η θεραπεία ενέχουν υψηλό βαθμό επισφάλειας.

– Η ψυχιατρική συχνά χρησιμοποιεί μέσα απολύτως μη επεμβατικά ή ενσώματα, όπως π.χ. στην ψυχοθεραπεία, με συνέπεια τα αποτελέσματα και η εν γένει επίδραση να μην μπορούν να ανευρεθούν με τις κλασικές μεθόδους της ιατροδικαστικής.

– Το παρελθόν της ασυλικής ψυχιατρικής, ως μονοπωλιακής ψυχιατρικής, δημιούργησε ένα καθεστώς αβάτου στην ψυχιατρική περίθαλψη. «Ό,τι γίνεται στο ψυχιατρείο, μένει μέσα στο ψυχιατρείο». Το άσυλο προασπίζει τον εαυτό του, πρώτα-πρώτα, κρατώντας κλειστές τις πόρτες του και μακριά τα ενοχλητικά βλέμματα των ξένων.

– Η επιζήμια ψυχιατρική περίθαλψη δεν αφορά πράξεις αποκλειστικά αμέλειας αλλά και, τουλάχιστον ενδεχόμενου, δόλου (π.χ. σεξουαλική εκμετάλλευση), δεν συντίθεται δηλαδή από διαγνωστικές ή θεραπευτικές αστοχίες αλλά και άλλες συμπεριφορές που έχουν ως βάση ή πλαίσιο την ψυχιατρική φροντίδα.

– Στην άσκηση της ψυχιατρικής προκύπτουν ξεχωριστά ζητήματα ή διλήμματα ιατρικού απορρήτου, που απαιτούν σταθμίσεις, λόγω της εξομολογητικής φύσης της σχέσης ψυχιάτρου – ασθενούς.

Σε σχέση με τον ασθενή:

– Ενώ η βλάβη στην σωματική υγεία αλλά και η αιτιολογία της είναι ενίοτε διαγνώσιμες με ευκολία και βεβαιότητα, στο πεδίο της ψυχικής υγείας δεν ισχύει τίποτα από τα δύο.

– Η αναζήτηση ψυχιατρικής ευθύνης μπορεί να αφορά και πράξεις του ίδιου του ασθενούς, προς τον εαυτό του (π.χ. αυτοπροσβολές) ή και τρίτους.

– Η βλάβη του ασθενούς δεν συνίσταται πάντα σε βλάβη της υγείας ή της ζωής αλλά και, κάτι που συμβαίνει μόνο στην ψυχιατρική, της ελευθερίας του.

– Σε αντίθεση με άλλες ειδικότητες, οι διαμαρτυρίες ασθενών συχνά αφορούν όχι το αποτέλεσμα αλλά τη διαδικασία της θεραπείας (π.χ. φάρμακα).

– Η ζημία μπορεί να αναφέρεται σε τρίτα πρόσωπα (π.χ. ανθρωποκτονία τρίτου προσώπου) ή μπορεί να έχει ήδη παύσει (π.χ. παράνομη κατακράτηση).

Ο ψυχικά ασθενής, τουλάχιστον κατά το παρελθόν, αντιμετωπιζόταν στο άσυλο ως αντικείμενο, με αμφισβήτηση δηλ. της ανθρώπινης, υπόστασης, αξιοπρέπειας και αυτονομίας. Ο ψυχικά ασθενής αξίζει μόνο να «ζει», περίπου όπως ένα ζώο!

– Η άσκηση της ψυχιατρικής φροντίδας ρυθμίζεται, ειδικά, με ένα ιδιαίτερο νομικό καθεστώς, στο άρθρο 28 Κ.Ι.Δ., το οποίο ουσιαστικά συνιστά έναν αυτοτελή «Κώδικα Ψυχιατρικής Δεοντολογίας».

Σ’ ένα πρώτο επίπεδο, η ευθύνη του ψυχιάτρου διακρίνεται αφενός σε σχέση με τον ασθενή (π.χ. σωματική βλάβη από εσφαλμένη δόση φαρμάκου) και αφετέρου σε σχέση με τρίτους (π.χ. τραυματισμός που επιφέρει σε τρίτο ο ψυχικά ασθενής μετά τη διακοπή της θεραπείας του). Περαιτέρω, ως μορφές κακής άσκησης της ψυχιατρικής (malpractice) αναφέρονται (ενδεικτικά): εσφαλμένη διάγνωση, άγνοια ορατού κινδύνου αυτοκαταστροφής, χρήση ασύμβατης αγωγής ως προς τη διάγνωση, μόνιμη βλάβη από παρενέργειες ψυχοφαρμάκων, αμέλεια επικείμενης επικίνδυνης συμπεριφοράς προς τρίτους, αδικαιολόγητη νοσηλεία, σεξουαλική παρενόχληση ή εκμετάλλευση αρρώστου, παροχή ψευδών πιστοποιητικών. Στις ΗΠΑ η ψυχιατρική κατατάσσεται 22η μεταξύ 28 ιατρικών ειδικοτήτων, ως προς τη συχνότητα των αγωγών οι οποίες αφορούν την άσκησή της.

Γίνεται, πάντως, αναφορά σε θανάτους από παθολογικά αίτια κατά την ψυχιατρική περίθαλψη, είτε λόγω υποτίμησης των σωματικών δεδομένων του ασθενούς, είτε λόγω υπολειπόμενης συνεργασίας με άλλες ειδικότητες όπως παθολόγοι και χειρουργοί είτε, τέλος, από την χαμηλή ποιότητα έκφρασης των ίδιων των ασθενών που δεν διατυπώνουν με καθαρό τρόπο την επιδείνωση της υγείας τους.

Όμοια και οι πολιτικές αποφάσεις αφορούν την αυτοκτονία ασθενούς σε ψυχιατρική κλινική καθώς δεν ελήφθησαν «όλα τα μέτρα ασφαλείας για την αποφυγή αυτοκτονίας» του, είτε τον θάνατό του από παθολογικά αίτια. Τέλος, στο πλαίσιο αποφάσεων διοικητικών δικαστηρίων τίθεται ζήτημα αστικής ευθύνης του δημοσίου λόγω θανάτου από παθολογικά αίτια ή αυτοκτονία κατά τη διάρκεια περίθαλψης σε δημόσιο νοσοκομείο ψυχικά ασθενούς. Στην περίπτωση της αυτοκτονίας ψυχικά ασθενούς, κατά την παραμονή του σε μη ψυχιατρική κλινική, επισημαίνεται παράλειψη λήψης των προβλεπόμενων και επιβαλλόμενων μέτρων «από τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και τα δεδομένα της κοινής πείρας» προς αποτροπή της αυτοκτονίας.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Ήδη από τη δεκαετία του 1970, ο σπουδαίος ιταλός μεταρρυθμιστής-ψυχίατρος Franco Basaglia έθεσε το δίπολο ανάμεσα στην ψυχιατρική που καταπιέζει και την ψυχιατρική που απελευθερώνει. Το έγκλημα της  παράνομης κατακράτησης αποτελεί μια τέτοια περίπτωση, η ουσιαστική εφαρμογή του οποίου μπορεί να προσφέρει τόσο στην ψυχιατρική όσο και στην προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Οι παραβιάσεις του ν. 2071/1992, για την ακούσια ψυχιατρική νοσηλεία, εξακολουθούν να προσεγγίζονται ως μια απλή διοικητική παρατυπία και, όχι όπως θα έπρεπε, ως προσβολή ατομικού δικαιώματος, που κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ, και εννόμου αγαθού, που προστατεύεται από το ποινικό δίκαιο. Αξίζει, λοιπόν, να ξαναθυμηθούμε ότι κάθε στέρηση της ελευθερίας, κατά παράβαση του νόμου (2071/1992) είναι αυθαίρετη και συνιστά παραβίαση του άρ. 5 της ΕΣΔΑ και, ως εκ τούτου, καταρχήν άδικη πράξη, κατ’ άρ. 325 ΠΚ· συνιστά δηλ. έγκλημα.

Η ποινική ευθύνη είναι ατομική, ενώ τα προβλήματα στην ψυχιατρική περίθαλψη συχνά είναι συστημικά. Γι’ αυτό, πέρα από όποια δικαστική διαδικασία, είναι αναγκαία η καταγραφή των ψυχιατρικών λαθών ή, εν γένει, της «κακής» ψυχιατρικής, ακόμα και με το σύστημα της «μη τιμωρητικής» αναφοράς σφαλμάτων (non-punitive reporting). Παρ’ όλα αυτά, η πενιχρή νομολογία για την ψυχιατρική ευθύνη δυσχεραίνει την παροχή κατευθύνσεων στους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, δημιουργεί συνθήκες ανάπτυξης ασυδοσίας και παραβίασης δικαιωμάτων σε βάρος των ευάλωτων ψυχικά ασθενών και, τελικά, βλάπτει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Μ’ άλλα λόγια, η σιωπή και η απόκρυψη δεν επιτρέπουν στο σύστημα υγείας να μαθαίνει από τα λάθη του και να διορθώνει τις αδυναμίες του. Σ’ αυτό το περιβάλλον ανοχής ή δημιουργίας ψυχιατρικών λαθών, ή, με άλλα λόγια, επιζήμιας ψυχιατρικής, συμβάλλουν ενίοτε η έλλειψη συνεργασίας του ασθενούς, τα συμφέροντα της οικογένειας, η αδυναμία άσκησης δικαιωμάτων από τον ασθενή, οι παραδοσιακές επιλογές υποβάθμισης των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών καθώς και η εκπαίδευση των νέων ψυχιάτρων. Όμως, η ψυχιατρική μεταρρύθμιση υπήρξε, πρώτα απ’ όλα, υπόθεση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η πρόκληση για την εισαγγελική αρχή αλλά και την ψυχιατρική κοινότητα είναι παρούσα: τα ανθρώπινα δικαιώματα στο πλαίσιο της ψυχιατρικής περίθαλψης δεν είναι πολυτέλεια αλλά θεμελιώδης ανάγκη. To 1984 το Ευρ.Δ. Δ. Α. διακήρυξε ότι η δικαιοσύνη δεν πρέπει να σταματά στην πόρτα της φυλακής. Είναι καιρός να διαπιστώσουμε αν σταματά μπροστά στο ψυχιατρείο. ΚΑΙ ας ελπίσουμε πως η αλλαγήόταν έρθει– θα αποτελεί μία βελτίωση.-

Prof./Dr. Orfeas K. Peridis DMSc. – Ph.D. – Soc.

Forensic Medical Examiner / Ιατροδικαστής.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

  1. Ε. Φυτράκης, Δ.Ν.-Δικηγόρος, Ειδικός Επιστήμων στο ΄Ψυχιατρική περίθαλψη, ιατρικό σφάλμα και παράνομη κατακράτηση΄, εισήγησης στο συνέδριο «Ιατρική ευθύνη και βιοηθική – ΙΙ», Αθήνα 14-15.3.2014.
  2. Αντ.Κουτσελίνη, Παράνομη κατακράτηση ή ιατρική αμέλεια; εν: Αντ.Κουτσελίνη / Μ.Μιχαλοδημη­τράκη, Ιατρική ευθύνη. Γενικά και ειδικά θέματα ιατρικής αμέλειας και ιατρικής ευθύνης, [εκδ. Gutemberg] 1984, σ. 135.
  3. Φ.Παναγοπούλου-Κουτνατζή, Ιατρική ευθύνη και βιοηθική, [εκδ. Πασχαλίδη / Broken Hill] 2014, σ. 59 επ. [68].
  4. Th.Szasz, Η βιομηχανία της τρέλας, [εκδ. Εκδοτική Θεσ/νίκης] 2006.
  5. Τ.Σαζ, Νόμος, ελευθερία και ψυχιατρική, [εκδ. Αρχιπέλαγος] 2007.
  6. Μ.Λειβαδιτη, Ο αυταρχισμός στην άσκηση της ψυχιατρικής, Τετράδια Ψυχιατρικής 47 (1994), σ. 16 επ.
  7. Rothblatt / D. Leroy, Avoiding Psychiatric Malpractice, 9 California Western Law Review (1972-1973), σ. 260.
  8. Β.Λέκκα, Ιστορία και θεωρία της ψυχιατρικής, [εκδ. futura] 2012, σ. 33 επ.
  9. Αυτεπάγγελτη έρευνα του ΣτΠ για την ακούσια νοσηλεία ψυχικά ασθενών (Μάιος 2007): http://www.synigoros.gr/resources/docs/206391.pdf (Ως 20 ημ.: 19%, 20-30 ημ.: 18%, 50h ημ.: 33%).
  10. Βενιός κατά Ελλάδος, 05.07.2011, Καραμανώφ κατά Ελλάδος, 26.07.2011 (διαθέσιμες στην ιστοσελίδα www.nsk.gr).
  11. Βλ. σχετ. την από 06.2012 έκθεση της Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, όπου γίνεται αναφορά σε απόφαση: «να καθηλώνονται με ιμάντες επί κλίνης, προληπτικά, οι 10 από τους 17 νοσηλευόμενους κάθε νύχτα από 9 μμ έως 9 πμ».
  12. Simon / D. Shuman, Clinical Manual of Psychiatry and Law, [εκδ. American Psychiatric Pub.] 2007, σ. 12.
  13. Crawford v. Regents of the University of California, 13 Cal. Rptr. 2d 278 (Cal.Ct.App. 1992) (αποζήμιωση 52 χιλ. $ για παράνομη κράτηση έξι ημερών και αναγκαστική χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής).
  14. Petty v. Texas Department of Mental Health & Retardation, 848 S.W.2d 680 (Tex.S.Ct. 1992) (αποζημίωση $ 550,000 για εκτενή και μη αναγκαία παραμονή σε ίδρυμα).
  15. Γ.Κατρούγκαλο, Θεσμοί κοινωνικής πολιτικής και προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, [εκδ. Νομική βιβλιοθήκη] 2009, σ. 244 επ.
  16. Κ.Κρεμαλή, Δίκαιο της υγείας, Ι, [εκδ. Νομ. Βιβλιοθήκη] 2011, σ. 88 επ.
  17. Μ.Γαλανού, Ζητήματα ερμηνείας του δικαιώματος στην προσωπική ελευθερία και ασφάλεια στο κείμενο της ΕΣΔΑ, ΠοινΔικ 2010, σ. 225 επ. [231 επ.].
  18. Κ.Κοσμάτο, Η διάρκεια του εγκλεισμού σε ψυχιατρικό κατάστημα κατά το άρθρο 70 ΠΚ, [εκδ. Αντ.Σάκκουλα] 1998, σ. 117 επ.
  19. J.Murdoch, The treatment of prisoners. European standards, [Council of Europe Pub.] 2006, σ. 287 επ.
  20. Α.Μανιτάκη, Τα δικαιώματα του ψυχασθενούς: δικαιώματα ενός προσώπου στην ελευθερία ή δικαιώματα ενός ασθενούς στην υγεία, Τετράδια Ψυχιατρικής Νο 60 (1997), σ. 54 επ. (64) (= ΤοΣ 1998, σ. 23 επ.).
  21. Γ.Δασκαρόλη, Παραδόσεις Οικογενειακού Δικαίου, ΙΙ, [εκδ. Αντ.Σάκκουλα] 2001, σ. 767-8.
  22. Ευγ.Σταθουλοπούλου, Ο ψυχιατρικός εγκλεισμός ή η πρόκληση της διαφάνειας στη διαδικασία εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου για την ακούσια νοσηλεία, εν: Ν.Κουράκη (επιμ.), Διαφάνεια και καταπολέμηση της διαφθοράς, [εκδ. Αντ.Σάκκουλα] 2012, σ. 107.
  23. Γ.Τριανταφύλλου / Π.Χοτομανίδου, Η εισαγγελική εντολή ακούσιας εισαγωγής των ατόμων με ειδικές ψυχικές διαταραχές σε μονάδα ψυχικής υγείας μετά την τροποποίηση του Α.Κ. (Ν.2447/96), Αρμ. 2005, σ. 649 [651].
  24. Κ.Φουντεδάκη, Η αστική ευθύνη του ψυχιάτρου, εν: Κ.Σολδάτου κ.ά. (επιμ.).
  25. ΕφΑθ 884/1970 ΠοινΕπιθ (2) 1971, σ. 275, A.Μπουρόπουλοσ, 550, ΑΠ 298/1916 Θ. (ΚΗ΄) 1917-18, σ. 40, ΓνΕισΑΠ 8/1943 Θ. 1943 (ΝΔ΄), σ. 255. Παράνομη κατακράτηση (false imprisonment) έχει θεωρηθεί και στις ΗΠΑ η υπέρβαση των χρονικών ορίων του νόμου για την ακούσια νοσηλεία βλ. Arthur v. Lutheran Gen. Hosp., Inc., 692 N.E.2d 1238 (Ill.App.Ct.1998). Απόφ. Campel and Fell κατά Ηνωμένου Βασιλείου, 1984, § 69.
  26. Ν.Μπιλανάκης, Ψυχιατρική περίθαλψη και ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα, [εκδ. Οδυσσέας], 2004, σ. 142-3.
  27. Ν.Μπιλανάκη, Ακούσια νοσηλεία: Μια περίπτωση σύγκρουσης εισαγγελέα και ψυχιάτρου στην ερμηνεία του νόμου, ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (3) 2012, σ. 255 επ.
  28. Ευτ.Φυτράκη, Η ακούσια νοσηλεία σήμερα: Μια μαύρη τρύπα στο κράτος δικαίου, Τετράδια Ψυχιατρικής No 100 (2007), σ. 109-120.

————

 

 

 

Κράτα το

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *